TOEN: Paardenkoersen op de drafbaan in het Stadspark

John5 mei 2023West


De voormalige drafbaan in het Stadspark is tegenwoordig het decor voor evenementen, zoals het Bevrijdingsfestival. Ruim honderd jaar geleden werd de drafbaan geopend, in aanwezigheid van koningin Wilhelmina. Paardenkoersen zijn jarenlang een grote bron van vermaak geweest voor de inwoners van de stad Groningen.

Paardenkoersen werden in Nederland populair aan het eind van de 19e eeuw. In 1886 richtte de bekende industrieel Jan Evert Scholten de Groninger Harddraverij- en Ren-Vereeniging op. Bij een draverij wordt een paard voor een karretje gespannen (een sulky), waarop de menner zit (een ‘jockey’). Bij paardenrennen zit de ruiter op het paard. De draverijen en rennen werden vaak op één koersdag gecombineerd.

De eerste kortebaandraverijen in Groningen werden verreden op de Korreweg. De paarden renden rechtuit, over een korte afstand van ongeveer 300 meter. Al gauw werd er ook over langere afstanden gekoerst, zoals de Engelse mijl. In de buurt van de Korreweg moest men op een doodlopende weg tweemaal 804,5 meter draven.

1880 paardenrennen korreweg - schilderij Otto Eerelman
De bekende schilder Otto Eerelman heeft de paardenkoersen bij de Korreweg vastgelegd in 1880.

Glimmen en Korreweg

Van 1892 tot 1900 werd er gekoerst in Glimmen, op renbaan Vogelzang. Dit was een grasbaan van 1250 meter lang. Aan de zuidzijde stond een tribune met 1160 genummerde plaatsen. In juni 1892 werd deze baan officieel in gebruik genomen, met als gasten de nog maar elfjarige koningin Wilhelmina en haar moeder koningin-regentes Emma.

1892 Renbaan Glimmen Vogelenzang opening met Emma en Wilhelmina2
Op 24 juni 1892 werd de renbaan Vogelenzang bij Glimmen geopend. Koningin-regentes Emma en de jonge koningin Wilhelmina staan in de koninklijke loge.

Na enige tijd vond men de grote afstand tot de stad toch wel een nadeel. Toen de gemeente Haren bovendien besloot hier geen draverijen meer op zondag toe te staan, werd weer een andere plek gezocht. Dat werd het Noorder Sportterrein, ongeveer op de plek van het huidige Bernouilliplein, met de ingang aan de Korreweg. Op de harddraverijen kwam veel publiek af, zodat er ook een tribune bij kwam en een consumptietent. In 1922 moest deze baan plaatsmaken voor woningbouw.

1909 Noorder Sportterein Korreweg - Foto Kramer
Paardenkoers op het Noorder Sportterrein aan de Korreweg in 1909. Foto: Kramer.

Stadspark

Een nieuwe locatie voor een drafbaan werd gevonden in het Stadspark. De aanleg van dat nieuwe park aan de westzijde van de stad was in 1913 begonnen. In overleg met het bestuur van de Harddraverij- en Renvereeniging Groningen werd in het centrale gedeelte van het park, langs de Concourslaan, een 1120 meter lange draf- en renbaan aangelegd. De grasbaan werd op de dag van het Groningens Ontzet, maandag 28 augustus 1922, in gebruik genomen met draverijen over een afstand van 800 meter. Opnieuw was koningin Wilhelmina van de partij. Ze bezocht die dag ook een grote landbouwtentoonstelling in het Stadspark.

1927 Concours in het Stadspark
Koers in het Stadspark in 1927. Op de meeting kwamen maar liefst zo'n 18.000 mensen af.

De paardenkoersen bleken in deze jaren zeer populair in de stad. Duizenden toeschouwers kwamen op de koersdagen af. Het baanrestaurant dat in 1927 werd geopend, deed op zulke dagen goede zaken. Net als het wedkantoor natuurlijk.

1938 Paardenrennen in het Stadspark
Paardenrennen in het Stadspark in 1938.

In 1944 werd de drafbaan door oorlogshandelingen volkomen vernield. Pas in 1947 waren er weer draverijen mogelijk.

Sintelbaan

Vanaf 1953 werd elk jaar in Groningen de Grote Prijs van Nederland verreden, waarvoor de beste renpaarden van het land naar Groningen kwamen.

In de jaren vijftig werd de roep luider om de grasbaan te vervangen door een kunstbaan. Vooral bij slecht weer was de grasbaan erg zwaar. Uiteindelijk werd in de winter van 1963/64 een sintelbaan aangelegd. De nieuwe baan was een verbetering voor de paardendraverijen, maar betekende het einde van het paardenrennen. Daarvoor was de ondergrond van de baan te hard.

1964 Quicksilver S wint op de nieuwe sintelbaan.
Op de nieuwe sintelbaan wint toppaard Quicksilver S de eerste heat van de Grote Prijs van Nederland in 1965. Op de sulky Jan Wagenaar jr.

In de jaren 1974 en 1975 werd een nieuwe betonnen en glasdichte tribune in de noordwesthoek van het tribuneterrein gebouwd. De baan werd vervangen door een zandbaan. Dat was ook het moment om de rijrichting om te draaien. Tot dan werd er rechtsom gelopen (als enige baan in Nederland), vanaf 1975 ging men ook in Groningen linksom koersen.

Westelijke ringweg

In dezelfde tijd werd de westelijke ringweg rondom Groningen aangelegd. Deze doorsneed het Stadspark. Hiervoor moest op de drafbaan het stalterrein wijken. Dat is het veld waarop de paarden voor de races werden voorbereid. Het nieuwe stalterrein kwam aan de overzijde van de baan. Rond 1990 moest dit terrein opnieuw plaats maken, nu voor het nieuwe hoofdkantoor van de Gasunie. Daarop werd het stalterrein verplaatst naar de noorderbocht, op de plaats waar eens het gezellige houten baanrestaurant stond, dat in de jaren zeventig was afgebrand.

Rolling Stones

In 1980, toen de drafsport in Nederland op het toppunt van haar bloei stond, werden in Groningen niet minder dan 39 meetings gehouden. Dat aantal zou daarna geleidelijk minder worden. Een grote slag werd Groningen toegebracht in 1996, toen het de vaste zaterdag als koersdag kwijtraakte aan de nieuwe baan van Wolvega. Rond de millenniumwisseling werd de drafbaan ontdekt als evenementenlocatie, met concerten van de Rolling Stones (1999) en Tina Turner (2000). In 2021 kwam er een definitief einde aan de paardenkoersen op de drafbaan.

Tegenwoordig wordt de drafbaan in het Stadspark voornamelijk gebruikt als evenemententerrein. Men komt niet langer voor toppaarden zoals Quintus Harvester, Quicksilver S en Speedy Volita, maar voor acts als Rammstein, Lionel Ritchie en Armin van Buren. Zo blijft de drafbaan een publiekstrekker van formaat.

20230420 Ring West en drafbaan - foto Rijkswaterstaat - CG3A2401 ARZ Groningen 20 april 2023 (136)
De drafbaan in het Stadspark in 2023, bij de westelijke ringweg en het hoofdkantoor van de Gasunie.

Bronnen

Dit artikel is voor het grootste deel gebaseerd op de website van het Nationaal Draf- en rensport Museum, vooral de pagina over Harddraven in en rond de stad Groningen. De meeste foto's zijn ook van deze website afkomstig. Hier is nog veel meer te vinden over de draf- en rensport in Groningen.

Titelfoto: Paardendraverijen ter gelegenheid van 25-jarig bestaan van het Stadspark. Foto: Groninger Archieven.






Lees ook: