Vragen aan de expert: Dirk Zwakenberg (Combinatie Herepoort) over bomen

Vragen aan de expert: Dirk Zwakenberg (Combinatie Herepoort) over bomen

John

Voor de ombouw van de zuidelijke ringweg moeten veel bomen verwijderd worden. Voor elke boom die verdwijnt, komt ten minste een nieuwe terug. Dirk Zwakenberg, adviseur groeninrichting van Combinatie Herepoort, geeft antwoord op de meest gestelde vragen.

Waarom moeten er voor de ombouw van de zuidelijke ringweg bomen worden gekapt?
De zuidelijke ringweg ligt nu verhoogd, op een dijklichaam. Op de hellingen (taluds) staan heel veel bomen en houtopstanden. Een houtopstand is een ‘verzameling’ van bomen en bosschages op een aaneengesloten oppervlakte. In de nieuwe situatie gaat de hoogteligging van de ringweg flink wijzigen, bijvoorbeeld door de verdiepte ligging. Dat betekent dat de meeste taluds moeten verdwijnen, inclusief de bomen en houtopstanden. Ook krijgt de zuidelijke ringweg meer rijbanen voor een betere doorstroming. Hier is ook ruimte voor nodig. Het streven is om zo veel mogelijk van deze bomen alsnog te behouden, bijvoorbeeld door slimme inpassing of door ze te verplanten. Maar in veel gevallen is dat nu eenmaal niet mogelijk. Het verwijderen van bomen is dus onvermijdelijk.

Zijn er straks in de omgeving van de ringweg minder bomen dan nu?
Nee, we gaan de bestaande situatie zo goed mogelijk herstellen. Iedere boom en elke vierkante meter houtopstand die verwijderd gaat worden, wordt gecompenseerd. Dat betekent dat er in de nieuwe situatie minstens evenveel bomen zijn en ook minstens evenveel vierkante meters houtopstand. Dat noemen we een één-op-ééncompensatie.

Welke bomen verdwijnen er door de ombouw van de zuidelijke ringweg?
Voor de ombouw van de zuidelijke ringweg heeft een externe bomendeskundige bepaald welke bomen en houtopstanden verwijderd moeten worden. Dit is vastgelegd in een bomeneffectanalyse. Hieruit blijkt dat het grootste deel van de bomen en houtopstanden op de taluds die grenzen aan de zuidelijke ringweg, verwijderd gaan worden. Dit geldt ook voor veel bomen rondom de Julianavijver. Het ‘verwijderen van bomen en houtopstanden’ kan op twee manieren: kappen of verplanten. Het merendeel zal gekapt moeten worden.

Hoeveel bomen gaan er verdwijnen?
In totaal moeten er circa 600 solitaire bomen gekapt worden. Verder moeten er bomen worden gekapt die zich in een houtopstand bevinden. Ongeveer 150 bomen kunnen verplant worden. Bij de toekomstige tunnel aan de Helperzoom en rondom de Esperantokruising zijn al bomen gekapt.

Hoeveel nieuwe bomen worden er geplant?
De zuidelijke ringweg gaat straks gekenmerkt worden door verhoogde zijbermen met zuilvormige bomen. Alleen al langs de ringweg komen circa 1.000 nieuwe bomen. Verder krijgt de Brailleweg langs het Noord-Willemskanaal een dubbele bomenlaan, hier komen circa 200 platanen. In het Zuiderplantsoen boven de verdiepte ligging, komen ongeveer 240 nieuwe bomen, van verschillende soorten. In totaal gaan we ruim 2.000 nieuwe bomen planten.

Moeten er voor de ombouw van de zuidelijke ringweg vooral oudere bomen weg of vooral jonge bomen?
Dat is wisselend. Op de taluds van de zuidelijke ringweg staan relatief jonge bomen en houtopstanden. Rondom de Papiermolenvijver staan oudere en grotere bomen die gekapt gaan worden. De houtopstanden in het Stadspark en het Sterrebos hebben vanwege hun hoge leeftijd een monumentale status. Hier worden gelukkig slechts ongeveer tien bomen verwijderd.

Welke bomen kunnen worden herplant?
De bomendeskundige heeft beoordeeld welke bomen verplant kunnen worden. Dit zijn vooral lindes rondom het voormalige parkeerterrein aan de Vondellaan en de Lübeckweg. Deze boomsoort is erg geschikt om te verplanten. De bomen zullen een aantal jaren op depot staan voordat wij ze kunnen herplanten. Deze bomen komen onder andere rondom de nieuwe Julianavijver, het Zuiderplantsoen en de tunnel aan de Helperzoom. Daardoor heeft het groen op deze locaties direct een meer volwassen uitstraling. Behalve lindes, gaan we ook iepen en platanen verplanten.

Moeten er vergunningen worden aangevraagd als er bomen gekapt worden?
Ja. Voor het kappen én verplanten van bomen met een stamdikte van minstens 20 cm op een afstand van 130 cm vanaf maaiveld is een omgevingsvergunning nodig. Vroeger was dit een kapvergunning. We hebben begin dit jaar de eerste omgevingsvergunning bij de gemeente Groningen aangevraagd. Deze aanvraag is gedaan op basis van de bomeneffectanalyse.

Kunnen er wel bomen groeien in het Zuiderplantsoen, op de deksels?
De deksels van de verdiepte ligging krijgen een grondlaag van 1 m tot 1,50 m. Zo’n grondlaag is voldoende voor eigenlijk alle boomsoorten om hier duurzaam te kunnen groeien. De beworteling van de bomen zit met name in de bovenste meter, omdat daar de meeste voeding, vocht en zuurstof zit. Ook de beworteling van de monumentale bomen in het Sterrebos is ‘slechts’ aangetroffen op een diepte van 1 m tot 1,80 m.

Wat voor soorten bomen komen er terug?
We gaan ruim 40 verschillende boomsoorten aanplanten. Dit zijn voornamelijk inheemse soorten die nu ook al voorkomen langs de zuidelijke ringweg. De es wordt minder massaal aangeplant vanwege de essentaksterfte, waar veel essen in Nederland momenteel last van hebben. De zuilvormige bomen die langs de zuidelijke ringweg komen, zijn iepen van het type Ulmus ‘Columella’. Dit type is volledig resistent tegen de iepenziekte.

Hoe groot zijn de nieuwe bomen die worden geplant?
De Ulmus ‘Columella’, die langs de ringweg komen, hebben bij aanplant al een hoogte van circa 7 meter. Dit zijn bij aanplant al redelijk forse bomen. De andere bomen hebben meer ‘standaard’ handelsmaten, maar zijn over het algemeen niet kleiner dan 5 meter. De circa 150 bomen die verplant worden, zijn bomen van circa 12 m.

Kunnen de nieuwe bomen wel goed groeien zo vlak langs de weg?
We zorgen voor omstandigheden waarin de bomen goed en duurzaam kunnen groeien. De bomen langs de ringweg krijgen voldoende groeiruimte met goede groeiomstandigheden om te wortelen.

Moeten er voor de tijdelijke wegen extra bomen worden gekapt?
Nee. De bomen die voor de aanleg van de tijdelijke wegen moeten verdwijnen, zouden sowieso al weg moeten voor de ombouw van de ringweg.

Uw vraag?
Heeft u een vraag die hierboven nog niet is beantwoord? Stel uw vraag dan via de reacties hieronder.

In dit rapport staan de resultaten van een groeiplaatsonderzoek in het Sterrebos (vanaf pagina 37). Combinatie Herepoort baseert zich op dit rapport bij de uitspraken over de beworteling van de bomen in het Sterrebos.

Reacties (7)

  1. anja

    21 september 2017, 18:36

    Dit komt mij zeer ongeloofwaardig voor en bovendien is het vaag omschreven. Ik wil graag weten wie dat heeft onderzocht in het Sterrebos en waar ik het rapport kan vinden
    "De deksels van de verdiepte ligging krijgen een grondlaag van 1 m tot 1,50 m. Zo’n grondlaag is voldoende voor eigenlijk alle boomsoorten om hier duurzaam te kunnen groeien. De beworteling van de bomen zit met name in de bovenste meter, omdat daar de meeste voeding, vocht en zuurstof zit. Ook de beworteling van de monumentale bomen in het Sterrebos is ‘slechts’ aangetroffen op een diepte van 1 m tot 1,80 m."
    1. Tim

      23 september 2017, 11:19

      Zomaar wat resultaten via Google:
      http://pcbomen.nl/blog/de-wortels-van-een-boom/
      https://www.ikhebeenvraag.be/vraag/6203/Hoeveel-meter-zitten-de-wortels-van-de-boom-in-de-grond
      http://www.bomenstichting.nl/infotheek-en-faq/veelgestelde-vragen.html

      Die zeggen over het algemeen dat bomen meestal niet dieper groeien dan 2 meter, daar is het te koud bevat de grond te weinig zuurstof. Ook hoeft een boom niet dieper te groeien dan het grondwater. Maximum diepte van 1m80 in het Sterrebos klinkt daarmee vrij geloofwaardig.
      1. Dj

        24 september 2017, 11:01

        En hoe diep zit het grondwater op de deksel....?
        1. John (Webredacteur)

          26 september 2017, 12:27

          @DJ: We hebben deze vraag aan Dirk voorgelegd en hij gaf het volgende antwoord. "Op de deksels wordt een schijnfreatische grondwaterstand gecreëerd. Dit betekent dat neerslag over de gehele oppervlakte van de deksels wordt opgevangen, zodat dit in drogere periodes door de beplantingen opgenomen kan worden. Overtollig water wordt afgevoerd. Deze schijnfreatische grondwaterstand komt op een diepte van ca. 1 m tot 1,5 m beneden maaiveld. Oftewel, direct bovenop de deksels."
    2. John (Webredacteur)

      29 september 2017, 11:16

      @Anja: Combinatie Herepoort baseert zich bij de uitspraken over de beworteling in het Sterrebos op een rapport van Grontmij (nu: Sweco) over een boominventarisatie bij de Rijkskantoren uit 2006. Ik heb onderaan het artikel een link naar dat rapport opgenomen. Vanaf p37 vind je hierin een bomeneffectrapportage over de bomen in het Sterrebos. De resultaten hiervan staan in hoofdstuk 3 (p44 e.v.).
    Verberg de reacties
  2. Dijkstra

    1 oktober 2017, 15:42

    Kunnen jullie ook een aantal walnootbomen planten? Leuk voor de omwonenden.
    1. John (Webredacteur)

      3 oktober 2017, 10:01

      Aanpak Ring Zuid heeft een lijst opgesteld van boomsoorten die in het Zuiderplantsoen komen. De boomsoort Juglans regia (Ned. naam: Walnoot) staat hier niet op. Maar het ontwerp voor het Zuiderplantsoen is nog niet definitief. Bij de precieze invulling wordt ook de buurt betrokken.
    Verberg de reacties
  3. Robert Mulder

    18 oktober 2017, 11:54

    Het verhaal over de bomenkap is te vaag en nu al bekruipt me de angst dat beloften niet worden nagekomen. De bomen bij de Waterloolaan (in feite een deel van het Sterrebos en heel belangrijk voor de leefbaarheid van de Heerepoort) blijven staan is voortdurend gezegd. Nu wordt er gesproken over verwijdering van de bomen van de taluds en voor je het weet loopt de talud tot aan de Waterloolaan. Een afbeelding met daarop aangegeven de te verwijderen bomen vind ik noodzakelijk om te weten wat er gaat gebeuren. Ik wil een garantie dat dit deel van het Sterrebos blijft staan, zoals trouwens ook is aangegeven op de schetsontwerpen voor de nieuwe situatie. Daar staan de oorspronkelijke volwassen bomen. Herplanten is leuk voor wie hier over vijftig jaar woont, maar de huidige bewoners willen graag dat hun woonomgeving haar kenmerkende kwaliteit blijft houden.
    1. John (Webredacteur)

      19 oktober 2017, 17:30

      @Robert: ik heb je vraag voorgelegd aan Dirk Zwakenberg. Zijn antwoord: "Wij hebben de verplichting dat het noordelijke én zuidelijke deel van het Sterrebos gehandhaafd blijven. De houtopstanden ter hoogte van het Sterrebos op de taluds worden verwijderd omdat het Zuiderplantsoen straks op dezelfde hoogte wordt aangelegd als de omliggende omgeving. De grens van de te verwijderen houtopstanden ligt hier aan de teen van het talud. ‘Officieel’ behoren deze houtopstanden eigenlijk ook niet tot het Sterrebos, omdat de bomen hier pas zijn geplant bij de bouw van de zuidelijke ringweg in de jaren zestig. De bomen in het achterliggende Sterrebos zijn veel ouder.
      Voor een goede bereikbaarheid van de Herewegbuurt en het Zuiderplantsoen wordt nog wel een smalle doorsteek gemaakt door het noordelijk deel van het Sterrebos, ter hoogte van de Sterrebosstraat. Om zo veel mogelijk bomen te behouden, wordt nog bekeken wat hiervoor de meest gunstige locatie is. We verwachten hier begin volgend jaar duidelijkheid over te hebben. Dan kunnen we ook een kaartje laten zien."
      1. robert mulder

        2 november 2017, 20:09

        Duidelijk. Dank hiervoor.
    Verberg de reacties
  4. rena olsder

    17 november 2017, 09:15

    ik zag tot mijn grote schrik dat alle bomen en struiken bij het noord willems kanaal verderop bij de brailleweg zijn gekapt/ omgehaald. het is een grote ravage.

    hoe gaan jullie zorgen dat dat ecosysteem wat daar was met alle dieren, insecten en sloten gehandhaafd blijft ?

    dat kan toch niet? het staat er al best lang en nu kunnen de dieren die er wonen er niet blijven.

    waar gaan jullie al die bomen en struiken dan herpoten?

    vriendelijke groet,

    rena olsder
    1. John (Webredacteur)

      21 november 2017, 10:19

      Rena, ik kreeg van Dirk Zwakenberg het volgende antwoord op je vraag: Het ‘ecosysteem’ op deze locatie kan niet gehandhaafd blijven. Er komt immers straks een nieuwe weg. Door te werken in deze tijd van het jaar, worden zo min mogelijk dieren verstoord, aangezien veel dieren voor de winter al zijn weggetrokken. Een ecoloog heeft direct voor het vellen van de bomen en houtopstanden een broedvogelinspectie gedaan. De werkzaamheden zijn verder zodanig uitgevoerd dat dieren die nog actief zijn en van het groengebied gebruik maakten, uit konden wijken naar aangrenzende groengebieden. Wij vellen aan deze zijde van de A28 van noord naar zuid. Het grotere ecosysteem, met een netwerk van groengebieden in de omgeving, functioneert nog. Dit zal in de toekomst versterkt worden door de aanleg van nieuwe groengebieden en faunapassages. De nieuwe bomen en houtopstanden worden langs de nieuwe zuidelijke ringweg en in het Zuiderplantsoen aangeplant.
    Verberg de reacties
  5. bomenridders Groningen

    17 november 2017, 17:38

    Neem contact op met Bomenridders Groningen.
    www.bomenriddersgroningen.nl
    Verberg de reacties
  6. Gerard Kuipers

    31 januari 2018, 09:30

    Naast het Sterrenbos worden op dit moment bomen gekapt. De hele nacht staan hier grote witte schijnwerpers. Om de overlast voor dieren en natuur te beperken is het veel beter om bouwlampen te gebruiken die groen licht geven. In ieder geval als de werkzaamheden geen vol licht vereisen. Is het mogelijk groen licht gevende bouwlampen te plaatsen?
    1. John (Webredacteur)

      31 januari 2018, 17:25

      Gerard, we werken hier met wit licht in verband met de veiligheid. Bij het weghalen van de bomen maken we onder andere gebruik van motorkettingzagen. Daarom moet het licht voor de medewerkers optimaal zijn. We gaan dus ook vannacht en de nacht erna weer wit licht gebruiken. Wel staan we ervoor open om in de toekomst te onderzoeken of er alternatieven zijn waarbij we veilig kunnen werken én die minder overlast geven voor dieren en natuur.
    Verberg de reacties
  7. Abu

    10 februari 2018, 16:20

    Zijn de bomen niet te zwaar voor die “deksels” bij het toekomstig Zuiderplantsoen?
    1. John (Webredacteur)

      12 februari 2018, 11:12

      Abu, de constructie van de drie deksels op het verdiepte deel van de ringweg is stevig genoeg voor een grondlaag van omstreeks 1,5 meter. Dat is voldoende om alle soorten bomen tot volle wasdom te laten komen, zoals eiken, beuken en lindes. Aan het uiteinde bij het Winschoterdiep zal de grondlaag wat minder diep zijn, omdat de weg hier een helling heeft. De grondlaag hier wordt ruim een meter dik. Dat is voor veel soorten bomen ruim voldoende, zoals berken, elzen en acacia’s.
    Verberg de reacties

Reageren